ÖRNEK SORULAR

 

SORU 1 –  Pisari v. Russian Federation, Başvuru no. 42139/12 (2015)

Moldova’nın Transdinyester bölgesinde kurulan güvenlik noktasında görevli olan bir Rusya Federasyonu askerinin sınır yakınında bulunan bir Moldovalıya ateş açmıştır. Başvuran Rusya Federasyonunda şikayetçi olurken Rusya Federasyonu olayın kendi sınırları dışında gerçekleştiğini ve soruşturamayacağını belirtmiştir. Rusya Federasyonunun sorumluluğunu tartışınız.

Soru 2 -  Oyal v. Türkiye, Başvuru no. 4864/05 (2010)  

O. isimli bir çocuğa hastanede doğumda kan nakliyle HIV virüsü enfekte edilmiştir. Bu çocuğun ebeveynleri hastaya yaşaması için tam ve ücretsiz tıbbi bakım sağlanamaması nedeniyle davacı olmuşlardır. Kendisi ve ebeveynleri özellikle ulusal makamların kan naklinde bulunan sağlık görevlilerinin işlerini yeteri kadar öğretmediğinden, gözetip denetlemediğinden ve kontrol etmediğinden, ulusal makamların hayatı tehdit eden klinik bir komplikasyondan sorumlu olduğunu ileri sürmüşlerdir. Hükümet ise hastanenin özel olduğu ve bu nedenle Hükümetin sorumluluğu bulunmadığını iddia etmiştir. Bu konuda hükümetin yükümlülüklerini tartışınız.

Soru 3  -   Cengiz ve Diğerleri v. Turkiye, Başvuru no. 48226/10 ve 14027/11 (2008) Internet yayınlarını düzenleme ve internet suçlarını önlemeye yönelik bir kanuna dayanarak yasalara göre yasak olan Atatürk’e hakaret suçu işleyen 10 kadar video içerdiği gerekçesiyle bir Türk mahkemesi Youtube’a erişimi engelleme kararı aldı. Başvurucular bu yasağın haber ve düşünceleri öğrenme ve yayma haklarını kısıtladığını iddia ettiler. Mahkemeler kararın yasalara uygun olduğu gerekçesiyle itirazları reddettiler. Bu kararı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye Anayasası çerçevesinde tartışınız. 

CEVAPLAR

1 - Devlet kendi sınırları içerisinde olmasa da kamu gücünü kullandığı her yerde neden olduğu hak ihlallerinden sorumludur. Bu olayda asker Rusya’nın kamu gücünü kullanmaktadır.

2 - Devletler hak ihlallerini engellemek için tüm gerekli önlemleri almak, süreçleri belirlemek pozitif yükümlülüğü altındadırlar. Yine de ihlal olursa etkin soruşturma yürütmeliler, suçluları cezalandırmalı ve zararı tazmin etmelidirler.

3 - Anayasa M. 13 Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz. , M. 90 uluslararası insan hakları sözleşmeleri kanunlardan üstündür. Kısıtlama yetkili bir mahkeme tarafından yasalara (Atatürk’ün manevi hatırasına hakaret yasağı) uygun şekilde alınmıştır. Ancak erişimin tam kısıtlanması orantısız ve demokratik topluma uygun değildir. AİHS Madde 10 (ifade özgürlüğü) ihlali vardır.