SORU 1 – Pisari v. Russian Federation, Başvuru no. 42139/12
(2015)
Moldova’nın
Transdinyester bölgesinde kurulan güvenlik noktasında görevli olan bir Rusya
Federasyonu askerinin sınır yakınında bulunan bir Moldovalıya ateş açmıştır.
Başvuran Rusya Federasyonunda şikayetçi olurken Rusya Federasyonu olayın kendi
sınırları dışında gerçekleştiğini ve soruşturamayacağını belirtmiştir. Rusya
Federasyonunun sorumluluğunu tartışınız.
Soru 2 - Oyal
v. Türkiye, Başvuru no. 4864/05 (2010)
O.
isimli bir çocuğa hastanede doğumda
kan nakliyle HIV virüsü enfekte edilmiştir. Bu çocuğun ebeveynleri hastaya
yaşaması için tam ve ücretsiz tıbbi bakım sağlanamaması nedeniyle davacı olmuşlardır.
Kendisi ve ebeveynleri özellikle ulusal makamların kan naklinde bulunan sağlık
görevlilerinin işlerini yeteri kadar öğretmediğinden, gözetip denetlemediğinden
ve kontrol etmediğinden, ulusal makamların hayatı tehdit eden klinik bir
komplikasyondan sorumlu olduğunu ileri sürmüşlerdir. Hükümet ise hastanenin
özel olduğu ve bu nedenle Hükümetin sorumluluğu bulunmadığını iddia etmiştir.
Bu konuda hükümetin yükümlülüklerini tartışınız.
Soru 3 - Cengiz ve Diğerleri v. Turkiye, Başvuru no. 48226/10 ve 14027/11 (2008) Internet yayınlarını düzenleme ve
internet suçlarını önlemeye yönelik bir kanuna dayanarak yasalara göre yasak
olan Atatürk’e hakaret suçu işleyen 10 kadar video içerdiği gerekçesiyle bir
Türk mahkemesi Youtube’a erişimi engelleme kararı aldı. Başvurucular bu yasağın
haber ve düşünceleri öğrenme ve yayma haklarını kısıtladığını iddia ettiler.
Mahkemeler kararın yasalara uygun olduğu gerekçesiyle itirazları reddettiler.
Bu kararı Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ve Türkiye Anayasası çerçevesinde
tartışınız.
CEVAPLAR
1 - Devlet kendi sınırları içerisinde olmasa da kamu gücünü kullandığı her
yerde neden olduğu hak ihlallerinden sorumludur. Bu olayda asker Rusya’nın kamu
gücünü kullanmaktadır.
2 - Devletler hak ihlallerini engellemek
için tüm gerekli önlemleri almak, süreçleri belirlemek pozitif yükümlülüğü
altındadırlar. Yine de ihlal olursa etkin soruşturma yürütmeliler, suçluları
cezalandırmalı ve zararı tazmin etmelidirler.
3 - Anayasa M. 13 Temel hak ve hürriyetler, özlerine dokunulmaksızın yalnızca Anayasanın ilgili maddelerinde belirtilen sebeplere bağlı olarak ve ancak kanunla sınırlanabilir. Bu sınırlamalar, Anayasanın sözüne ve ruhuna, demokratik toplum düzeninin ve lâik Cumhuriyetin gereklerine ve ölçülülük ilkesine aykırı olamaz. , M. 90 uluslararası insan hakları sözleşmeleri kanunlardan üstündür. Kısıtlama yetkili bir mahkeme tarafından yasalara (Atatürk’ün manevi hatırasına hakaret yasağı) uygun şekilde alınmıştır. Ancak erişimin tam kısıtlanması orantısız ve demokratik topluma uygun değildir. AİHS Madde 10 (ifade özgürlüğü) ihlali vardır.
